Lex Forte - Adwokat Rozwodowy Warszawa

Czym jest konkubinat?

Konkubinat to związek dwóch osób, które żyją razem jak małżonkowie, ale nie zawarły ślubu. W Polsce konkubinaty są coraz popularniejsze – według danych GUS w 2024 roku w związkach nieformalnych żyło około 2,5 miliona Polaków. Wiele osób wybiera konkubinat zamiast małżeństwa, nie zdając sobie sprawy z konsekwencji prawnych, szczególnie w zakresie majątku.

Kluczowa teza postanowienia SN I CSK 969/25

"Wspólność majątkowa powstaje wyłącznie między małżonkami. W konkubinacie każde z partnerów zachowuje odrębność majątkową. Podział majątku po konkubinacie nie jest możliwy na zasadach przewidzianych dla małżonków."

Co to oznacza w praktyce?

Jeśli żyjesz w konkubinacie i rozstajesz się z partnerem, nie masz automatycznego prawa do połowy majątku, nawet jeśli związek trwał 20 lat i wspólnie budowaliście dom lub spłacaliście kredyt. Wszystko zależy od tego, na czyje nazwisko są zapisane nieruchomości, samochody, oszczędności.

Różnice między małżeństwem a konkubinatem

Aspekt	Małżeństwo	Konkubinat
Wspólność majątkowa	TAK (automatycznie)	NIE
Podział majątku 50/50	TAK (zasada)	NIE
Prawo do mieszkania partnera	TAK (nawet jeśli na drugiego)	NIE
Alimenty po rozstaniu	TAK (możliwe)	NIE
Dziedziczenie ustawowe	TAK	NIE
Czas trwania procesu rozliczenia majątku	6-12 miesięcy	2-4 lata

Jakie masz możliwości po rozstaniu?

Chociaż nie możesz domagać się podziału majątku 50/50 jak przy rozwodzie, masz inne możliwości dochodzenia swoich praw:

1. Bezpodstawne wzbogacenie (art. 405 k.c.)

Jeśli wpłacałeś/wpłacałaś pieniądze na kredyt, remont lub budowę nieruchomości partnera, możesz dochodzić zwrotu tych pieniędzy. Musisz jednak udowodnić każdą wpłatę (wyciągi bankowe, przelewy, faktury).

Przykład: Wpłacałaś przez 10 lat po 2 000 zł miesięcznie na kredyt partnera = 240 000 zł. Możesz dochodzić zwrotu tej kwoty + odsetki.

2. Współwłasność (art. 196 k.c.)

Jeśli jesteś wpisany/wpisana do aktu notarialnego jako współwłaściciel nieruchomości (np. 50/50), masz pełne prawo do swojego udziału. Partner nie może Cię wyrzucić bez Twojej zgody.

Przykład: Mieszkanie kupione na oboje (50/50) - masz prawo do połowy wartości mieszkania, niezależnie od tego kto płacił kredyt.

3. Umowa konkubencka

Jeśli zawarliście pisemną umowę o podziale kosztów i majątku (tzw. umowa konkubencka), możesz dochodzić jej wykonania. Taka umowa może przewidywać np. podział majątku 50/50 po rozstaniu.

Uwaga: Umowa konkubencka musi być zawarta PRZED rozstaniem. Po rozstaniu trudno jest cokolwiek ustalić.

Przykład z praktyki (na podstawie sprawy)

Sytuacja:

Pani Anna (42 lata) i Pan Marek (45 lat) żyli w konkubinacie przez 15 lat. W 2010 roku kupili mieszkanie za 400 000 zł. Kredyt był na nazwisko Marka, ale Anna przez 15 lat wpłacała połowę rat (po 2 000 zł miesięcznie = 360 000 zł łącznie). W 2025 roku Marek wyrzucił Annę z mieszkania i odmówił zwrotu pieniędzy.

Oczekiwania Anny:

Anna myślała, że ma prawo do połowy mieszkania (jak przy rozwodzie). Mieszkanie w 2025 roku było warte 800 000 zł, więc Anna liczyła na 400 000 zł.

Rzeczywistość po postanowieniu SN:

Anna NIE MA prawa do połowy mieszkania (brak wspólności majątkowej)
Anna MOŻE dochodzić zwrotu 360 000 zł (bezpodstawne wzbogacenie)
Anna MUSI udowodnić każdy przelew (wyciągi bankowe za 15 lat)
Proces sądowy może trwać 2-3 lata (zamiast 6 miesięcy przy rozwodzie)
Anna NIE DOSTANIE 400 000 zł (połowy wartości mieszkania), tylko 360 000 zł (zwrot wpłat)

Gdyby Anna i Marek byli małżeństwem:

Anna dostałaby automatycznie połowę mieszkania (400 000 zł) w ramach podziału majątku wspólnego. Proces trwałby 6-12 miesięcy. Nie musiałaby udowadniać wpłat.

Jak się zabezpieczyć w konkubinacie?

Wpisz się do aktu notarialnego jako współwłaściciel

Jeśli kupujecie mieszkanie, dom lub działkę - MUSISZ być wpisany/wpisana do aktu notarialnego (np. 50/50). To jedyne pewne zabezpieczenie. Nie wystarczy "ustne ustalenie" ani "wpłacanie na kredyt".

Zawrzyj umowę konkubencką

Pisemna umowa o podziale kosztów i majątku może przewidywać np. podział 50/50 po rozstaniu. Umowa powinna być sporządzona przez adwokata i podpisana przez oboje partnerów.

Dokumentuj wszystkie wpłaty

Zachowuj: przelewy bankowe, faktury za materiały budowlane, umowy kredytowe, potwierdzenia wpłat. To jedyny sposób, aby udowodnić swój wkład finansowy w razie sporu.

Rozważ ślub

Jeśli zależy Ci na pełnym zabezpieczeniu majątkowym (wspólność majątkowa, dziedziczenie, alimenty), rozważ zawarcie małżeństwa. To najprostszy i najpewniejszy sposób.

Sporządź testament

Partner konkubencki nie dziedziczy ustawowo. Jeśli chcesz, aby partner odziedziczył Twój majątek, musisz sporządzić testament.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy po 15 latach konkubinatu mam prawo do połowy majątku partnera?

Nie. Długość trwania konkubinatu nie ma znaczenia. Nawet po 30 latach nie masz automatycznego prawa do połowy majątku. Musisz udowodnić swój wkład finansowy i dochodzić zwrotu na podstawie bezpodstawnego wzbogacenia.

Co jeśli wpłacałam na kredyt, ale nie mam dowodów (przelewów)?

Będzie bardzo trudno. Możesz próbować udowodnić wpłaty świadkami, ale to słabe dowody. Sąd może nie uwzględnić Twojego roszczenia. Dlatego zawsze zachowuj wyciągi bankowe i przelewy.

Czy mogę dochodzić zwrotu pieniędzy za prowadzenie domu (sprzątanie, gotowanie)?

Nie. Sąd Najwyższy wielokrotnie orzekał, że prace domowe nie stanowią podstawy do dochodzenia zwrotu. Możesz dochodzić tylko zwrotu wpłat finansowych (kredyt, remont, budowa).

Czy lepiej zawrzeć ślub czy umowę konkubencką?

Ślub daje pełniejszą ochronę (wspólność majątkowa, dziedziczenie, alimenty). Umowa konkubencka może być podważona przez sąd lub partnera. Jeśli zależy Ci na zabezpieczeniu majątkowym, rozważ ślub.

Ile kosztuje proces o zwrot pieniędzy po konkubinacie?

Opłata sądowa: 5% wartości roszczenia (np. 360 000 zł roszczenie = 18 000 zł opłaty). Koszty adwokata: 5 000 - 15 000 zł. Proces może trwać 2-4 lata. Łącznie: 25 000 - 35 000 zł + czas.

Podział majątku po konkubinacie – przełomowe postanowienie Sądu Najwyższego I CSK 969/25